Plangintza osoa gauzatuko duen arkitektoa Zaha Hadid irakiarra izango da. Alabaina, Hadid ez da soilik Zorrotzaurre eta Olabeagako Master Planaren arkitektoa izango, izan ere, BBKren egoitza berriaren diseinatzailea ere izango da eta bere esku egongo da eraikin berri hori modernoa eta erakargarria izatea.

Bankuaren etorkizuneko egoitza irlaren erdigunea izango da eta 20 solairu izango ditu; bere 25.000 metro koadroetan zenbait bulego irekiko dira. Dena dela, Zaha Hadidek oraindik ez ditu bere proiektuaren oinarriak zehaztu, baina aurrekontua 120 milioi euro ingurukoa izango dela jakinarazi du.

Emaitza ikusteko “20 urte inguru itxaron beharko dugu”, adierazi du arkitektoak. Beraz, oraindik goiz da gaur egun den zonalde industriala bizitzaz beteta egongo den etorkizuneko auzo bihurtuta ikusteko.

Zaha Hadid arkitektoaren aurretiko zirriborroak erakusten du Zorrotzaurre berria hiru zonaldetan banatuta egongo dela, hiru hauek, hain zuzen ere:

1- Etxebizitzak eta zerbitzuak. Auzoaren egoitzarako zonaldea izango da, eta zenbait denda edo jatetxe eraikiko dira bertan. Guztira, mota guztietako 5.000 etxebizitza eraikiko dira, erdia Babes Ofizialeko Etxebizitzak (BOE).

2- Parkeak eta azpiegitura kulturalak. Funtzionamenduan dauden lantegiak lekuz aldatuko dira, eta, bertan, eraikin berriak egituratu ditu Hadiden taldeak, esaterako, Modaren Unibertsitatea edo Artearen eta Musikaren akademia.

3- Lan-zonaldea. Bertan, bulegoak, enpresak eta etxe batzuk ere eraikiko dira. Eremu honetako eraikinak gainerakoak baino altuagoak izango dira.

Zorrotzaurre berriaren beste datu batzuk ere eskaini dizkigute arduradunek:

•    Azken finean, Zorrotzaurre irla bat izango da eta Bilbora lotuta egongo da zortzi zubiri esker.

•    Proiektuaren arkitekto arduradunek itsasadarraren ertzak handitzea erabaki dute, uholdeak saihesteko xedearekin.

•    Bilboko tranbia ere irlara iritsiko da, Euskalduna zubian egingo den hegal bati esker. Aldiz, Zorrotza auzoak irlarekin izango duen lotura zubi altxagarri bati esker gauzatuko da, itsasadarrak nabigagarritasuna mantentzeko.

Burtsaren egoera azken bolada honetan ez da guztiz egonkorra; horregatik esan dezakegu inbertsiogile eta akziodunengan eragin negatiboa izan duela. Urte honetan, enpresek deskontu eta eskaintza erakargarri eta zoragarriak sortu dituzte, euren bezeroak poztu eta inbertsiogile berriak erakartzeko xedearekin. Oro har, euren helburua da kapitalaren zabalkuntzan berri txarrik ez aurkitzea.

Vdax indizea, Alemaniako burtsako selektiboaren hegazkortasuna neurtzen duen taldea, %47 baino kopuru altuagoetara iritsi da, ia azken hamarkadako emaitzaren bikoitza lortuz.

Nahiz eta azken hilabeteetan hegazkortasuna pixkanaka murriztu, enpresek kapitala zabaldu behar izan dute beherapen edo eskaintza sendoekin, burtsa-eragiketak arriskuan ez jartzeko.

Mundu osoko datuak kontuan izanez gero, erakunde finantzarioek eta enpresek, kapitalaren zabalkuntzari esker, 413.286 milioi erakarri dituzte guztira, 2008an baino %18,7 gehiago, Thomson Reutersen datuen arabera. Aldiz, Europaren kasuan, kopurua 117.182 milioietara iritsi da.

Eragiketa bizkorretan eskaintza baxuagoa da

Kapitalaren zabalkuntza edo handitzea aurrera eraman ahal izateko, akziodun beteranoen lehentasunezko harpidetza-eskubidea errespetatu behar da, Sozietate Anonimoen Legearen arabera. Modu horretan, bazkide direnak saritu egiten dira ekonomikoki.

Harpidetza-eskubidea alde batera utzi ahal izatea oso erosoa da konpainientzat. Esate baterako, Espainiako balore edo taldeei dagokienez, Popular Bankuak horrela egin zuen irailean, eta Iberdrolak ere gauza berari ekin zion ekainean. Talde hauen onerako, deskontuak erakarri zituzten eta, %5,5 eta %10,3koak izan ziren, hurrenez hurren; emaitza horiek lehentasunezko harpidetza-eskubidean lortutakoak baino baxuagoak izan ziren.

Kotxeen salmentei dagokienez, aurtengo apirilean izan zen daturik kaskarrena, %30eko beherakadarekin, 2008ko epe beraren aldean. Egoerak aldaketa sakona jasan zuen joan den martxoaren amaieran PlanE ospetsuarekin, hots, autoa erosteko orduan Gobernuak emandako laguntza ekonomikoa positiboa izan zen automozioko langile eta arduradunentzat. Bereziki, Nafarroa izan zen ekimena indarrean jartzen lehena; Hego Euskal Herrian, Nafarroaren urratsak Araba, Bizkaia eta Gipuzkoak jarraitu zituzten maiatzaren amaieran. Handik aurrera, hilabetez hilabete gora joan dira matrikulazioak.
Gorakadarik azpimagarriena joan den hilean, urrian, eman zen; izan ere, joan den urtean baino 2.112 kotxe gehiago saldu ziren Euskadin, hau da, %46,7ko igoera erakutsi zuten datuek, ehunekotan adierazita.

Lurralde historikoen emaitzak

Datuak lurralde historikoen arabera aztertuz, DGT Espainiako Trafiko Zuzendaritzak emandako emaitzen arabera, Gipuzkoan eta Araban askoz positiboagoa izan da igoera, %61ekoa, hain zuzen ere; Bizkaian, berriz, %41,4ko gorakada izan da. Nafarroako egoeraren kasuan, aurreko hilabeteetan bere emaitzak positiboenak izan ziren, hazkunderik handienarekin, baina urriko datuek ez dute gauza bera adierazten eta autoen salmentek %32,2ko igoera izan dute, gainerako probintzietan baino emaitza eskasagoa, baina positiboa aldi berean.
Datuak positiboak izan arren, kontuan izan behar da, baita ere, joan den urte amaierarako merkatua motelduta zegoela eta datuak okertzen hasi zirela. Hori dela eta, konparazioak ez dira gauzatu sektorea onenean zegoeneko matrikulazioekin.

Teknologia berrienak merkatuan aurrera egiteko garrantzitsuak direla argi dago, baina gero eta gehiago beste ezaugarri batzuk bilatzen dira produktibitate positiboa eta arrakasta lortzeko. Hala ere, ekintzaileen malgutasuna eta lana ondo burutzeko duten ahalmena ezinbestekoak dira; era berean, erakunde edo enpresa berean lan egiten duten behargin eta zuzendarien egokitzapen ahalmena ere beharrezkoa da.

Horrez gain, gaur egun teknologia eta informazioa edozein enpresaren esku egon daiteke; beraz, enpresa batetik bestera ikus dezakegun desberdintasunik handiena eta lehiakorrena erakundean lan egiten duten pertsonen ahalmena izan daiteke. Alabaina, ezaugarri berezi hori lortzea ez da batere erraza, eta biderik errazena etengabeko ikasketa izan daiteke.

Gary Becker eta bere kontzeptua

Ekonomialari estatubatuar honek Ekonomia Nobel saria irabazi zuen 1992. urtean, lan-kapitala kontzeptuari esker, bera izan baitzen esangura zehatza eraiki eta sortu zuen pertsona. Izan ere, bere lanak kritika ugari izan zituen, munduko ekonomialari askorentzat kontzeptu horrek ez zeukalako zentzurik.

Dena dela, gaur egun ekonomialariek eta gizarte osoak, orokorrean, bere ekimena bultzatzen dute. Becker ezagutzaren gizarteak ikertzen hasi zen eta altxorrik preziatuena lan-kapitala zela aitortuz bukatu zuen, hau da, pertsonen ezagutza eta trebetasunak goraipatu zituen bere azterketan.

Ezagutza enpresa, laborategi eta unibertsitateen bidez sortzen da; familia, hezkuntza-zentro eta lanpostuen bitartez hedatzen da, eta ondasun edo zerbitzuak ekoizteko erabiltzen da. Iraganean zuzenena garapen ekonomikoari lehentasuna ematea zen, eta ondoren gainontzekoa zetorren. Egun, berriz, guztiz kontrakoa gertatzen da eta lotura berezia sortu da hezkuntzaren eta garapen ekonomikoaren artean.

Bestalde, estatubatuarrak ukitzen duen beste gaia biztanleriaren kopuruaren bilakaera da, “gero eta jende gutxiago dago gure artean, heriotzak hazten diren heinean, jaioberriak murrizten dira, hori belaunaldiko arazo batean bihurtuko da epe labur edo ertainean; gizarte zahartzen ari baita”, gaineratzen du Nobelak.

Azkenaldi honetan indarra hartu duen kontzeptuetako bat lan-kapitala deiturikoa izan da. Askok ez dakite zer esan nahi duen, baina beste batzuek enpresa bat aurrera eramateko ezinbestekoa den elementu edo ezaugarria dela ziurtatzen dute. Berrikuntza eta informazioa alde batera utzi gabe, langileen hezkuntza eta prestakuntza beharrezkoak dira enpresa bat sendo mantentzeko.

Getxoko lan-kapitala, Euskadiko hoberena

Euskadin eta Estatuko iparraldeko lurralde gehienetan egindako ikerketaren arabera, Getxo da lan-kapital sendoena duen hiria, gutxienez Euskal Herriko mugen barnean. Azterketa hau Bancaja banketxeak eta IVIEk (Ikerkuntza Ekonomikoen inguruko Valentziako Institutua) egin zuten joan den urtean, eta badirudi emaitzak ez direla asko aldatu krisialdiaren hedapenaren ostean. Datuak, batez ere, ikasketa unibertsitarioak dituzten herritarren portzentaje altuan oinarritzen dira, Getxon %31,6koa baita, hots, Estatu osoan baino 20 puntu handiagoa.

Ikerketak nabarmentzen zuenaren arabera, Euskadiko beste hiri batzuk Gasteiz eta Irun izan ziren, Espainiako lan-kapitalaren tasaren gainetik zeuden euskal herri bakarrak baitziren. Esan bezala, azterketa honek ez zituen Estatu osoko lurralde guztiak ikertu, baizik eta soilik Kantauriko itsasbazterrean kokatzen diren erkidegoak: Galizia, Asturias, Kantabria eta Euskadi. Horiek guztiek kalitate handiko lan-kapitala dute, baina Estatuko batez bestekoaren azpitik daude, aktibitate-tasari dagokionez behintzat.

Bestalde, Eusko Jaurlaritzak eta SPRIk zenbait programa eta ekimen eraman dituzte praktikara, eta euskal erakundeak zuzentzen dituztenei zuzenduta daude, leihakortasuna hobetzeko, bai eta erdi mailako karguak betetzen dituztenei ere, baina, betiere, lider izateko ahalmena badute. Azken finean, programa hauen helburu nagusia lan-kapitalaren trebetasunak hobetzea da, erakunde desberdinen sormena eta berrikuntza sustatuz.

Europako burtsak murrizketekin jarraitzen dute, baina kasu honetan estatubatuarreko BPGaren datuak izan dira eragina izan dutenek. Espainiako selektiboak datu positiboagoak atera ditu gaur, 11.689 puntu hain zuzen ere, hau da, atzoko irekierarekin alderatuz izugarrizko igoera izan duela esan genezake.

Oro har, Ibexaren barruan dauden baloreek ez dituzte aldaketa handirik pairatu. Beherakadarik nabarmenena izan duena REE taldea izan da; dirudienez, bere etekinak ez dira nahikoak izan inbertsoreentzat. Aldiz, BME bankuari dagokionez, %1 inguru igo du eta Sacyr selektiboaren goikaldean kokatu da %2,5eko gorakadarekin; bitartean, OHL, Ferrovial, Cintra eta Iberia batez bestekoa baino gehiago igo diren beste balore batzuk ere izan dira. Hala ere, balore handienek garrantzia eta sendotasuna galdu egin dute azkenengo ekitaldietan.

Azkenengo ekitaldian bere emaitza negatiboa izan zen, baian analisten aburuz goranzko joera mantendu dezake hurrengo astean. Dena den, hoberena itxarotea izango litzateke, egun batetik bestera %1,66 puntu galdu baititu, balore guztien artean galera gehien izan dituena.

BME taldeak bigarren planotik atera da berriro eta indartsu mantendu zen atzoko itxieran, gainera gaurko irekieran lortutako emaitzak oso positiboak izan dira ere, %2,18ko igoera hain zuzen ere. Hori dela eta, analisten eta adituen proposamena inbertsioak mantentzea da.

Momentuz 18,75 eurotan ireki du gaurko ekitaldia, baina posizio luzeak mantentzea gomendatzen dute ekonomilariek, gutxienes 25 eurotara iritsi arte. Bere joera goranzkoa da eta gaur goizean erakutsi du %1,52 puntuetako igoera lortuz gero.

Ibex 35aren egoera gero eta larriagoa izaten ari da, 12.000 puntuetatik hurbil egotera, 11.000 puntuetara gertu aurkitzera pasatu da. Selektiboak gaurko irekieran 11.398 puntu atera ditu, hau da, atzoko itxieran baino emaitza txarragoak oraindik. Argitaratutako enpresen emaitzak ez dira askoz hobeagoak izan eta inbertsoreek gaur itxaroten duten datua AEBetako BPGarena da.

Hori dela eta, Ibexak azken ordu hauetan egiten dituen esfortzuak inoiz baino handiagoak dira, 11.400 puntuetara ailegatu ahal izateko. Baloreen kasuan, Telefonica eta BBVA gora egin dute, baina euren igoerak ez dira oso nabariak izan. Bestalde, gorakada izugarria izan duena Telecinco izan da, %5eko igoera izan duela; hala ere, bere etekinek behera egin dute, %72,8 hain zuzen ere. Momentuz, indizearen liderrak Abengoa, Tecnicas Reunidas eta Bankinter izan dira eta balore handienen artean, jaitsierarik esanguratsuena Repsolena izan da, %0,7ko beherakada pairatu duela.

Gainontzeko baloreekin alderatuta indar handiarekin mantentzen da zerrendaren goikaldean, baina gaurko igoera ez da oso positiboa da, nahiz eta selektiboaren egoera aztertuz gero lortutako %0,26ko igoera nahikoa da momentu honetan.

Une honetan beste asmo handiagoak izan behar ditu, hau da, bere helburua 41 eurotara ailegatzea izan beharko litzateke; kontuan izanez, gaurko irekieran 35,91 € dituela. Analisten aburuz, hoberena inbertsioak mantentzea da, hurrengo ekitaldietan gora egiten jarraituko duelako.

Gaurko rankin-aren goikaldean kokatzen da eta adituen ustez, hurrengo ekitaldietan gora egiten jarraituko du; horregatik, proposatzen dute akzioak erostea. Egun batetik besterako lortutako gehikuntza %2,22 puntuetakoa izan da.

Errenta aldakorreko merkatu europarran salmentek agintzen jarraitzen dute. Gainera, gaurko irekieran erakutsi dute nola zonalde gorrira hurbiltzen ari diren, batez ere, kontsumitzaileen mesfidantza areagotu delako azkenengo ekitaldietan. Horrek eragina izan du Espainiako selektiboan, hau da, Ibexak 12.000 puntuetatik gero eta gehiago urruntzen ari da eta gaurko irekeran 11.588 puntu lortu ditu.

Baloreen azterketari dagokionez, atzo pairatutako beherakadak %1,5ekoak izan ziren batez beste, baina jaitsierarik nabarienak Ferrovial eta Cintraren esku etorri ziren, %4 puntu inguru galdu baitzituzten. Hala ere, ekitaldiko beherakadarik azpimarragarriena Santanderreko %2 puntuetako galera izan zen; dena dela, bankuak 6.740 milioi eurotako etekinak atera ditu, adituen aurrekuspenak baino gehiago.

Prezioek indarra hartzen hasi ziren unean, Ferrovialen emaitzek behin gehiagotan behera egin dute, %4,69ko jaitsiera hain zuzen ere. Adituen aburuz, egoera oso aldakorra izaten ari da, horregatik momentuz hoberena itxarotea izango litzateke, baina balorearen jarraipena eginez.

Aurreko balorearekin gertatzen den bezala, Cintraren egoera guztiz ezegonkorra izaten ari da azkenengo aste honetan. Duela aste batzuk Ferrovialekin batera zerrendaren goikaldean kokatzen ziren ia egunero, baina azkenengo ekitaldietan guztiz kontrakoa gertatzen ari da; atzo, adibidez, %4,79 puntu galdu zituen.

Nahiz eta atzo argitaratutako emaitzak taldearentzat positiboak izan, inbertsoreen beldurra eta mesfidantza balorearen datuetan isladatu zen, hots, Santander bankuak %2,29 puntu galdu ditu egun batetik bestera. Dena den, analisten ustez, hurrengo ekitaldietan posiblea da goranzko joera berreskuratzea.

Carlos Aguirre Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun sailburuak Gobernuan sartu da egoera ekonomikoa positiboa ez den une batean, eta, horren ondorioz, murrizketa edo neurri ezatseginak hartu behar izan dira.
Oro har, sailburuak egungo krisialdia 1975ean bizi izandakoarekin alderatzen du, eta “azken hamarkadetan agertutako krisia” dela aitortu zuen. Izan ere, ekonomialaria baikor dago, eta egoera honetatik “indartuta” aterako garela esan zuen. “Krisia atzean utzi bezain laster, gure egoera asko aldatuko da eta sendotuta aterako gara, inflaziorik gabe, %10etik beherako langabezia-tasarekin eta giza talde prestatuarekin”, adierazi zuen Aguirrek Ercilla Hotelean emandako hitzaldian. Ildo berari jarraituz, sailburuak komentatu zuen gaur egungo belaunaldiak inoiz baino prestakuntza hobea duela.

BPGren jaitsieraren arriskuak

Aurreikuspenen arabera, aurten Barne Produktu Gordinak izango duen beherakada %2,9koa izango da; dena den, Aguirreren ustez, datorren urteko emaitzak pixkanaka hobetuz joango dira, zero zifrara gerturatuz; hain zuzen ere, iragarpenek diote %0,8ko jaitsiera izango dela Euskadiko BPGn.
Datu hauen argitalpenaren ondorioz, familiek nahiago dute aurreztu, gehienbat ekonomiaren inguruan euren mesfidantza areagotu egin delako eta familia gehienen itxaropena txikitu egiten delako egoera larritzen den heinean (orduan, beldurragatik, aurreztea aukeratzen dute).
Industriari dagokionez, “behea jo du eta hobetuz joango da denbora pasatzen den heinean”, aitortu zuen sailburuak; hala ere, aldaketa ez da izugarrizkoa izango, baina hobekuntza ñimiño bat egongo da. Zerbitzuen sektorea, berriz, ez da gehiago uzkurtuko, baina alderik negatiboena eraikuntza sektoreak pairatuko du, “aurten beherakadekin jarraituko du, bai eta 2010ean ere ziurrenik”, gaineratu zuen Aguirrek.

Ekitaldi honetan emaitzak ez dira egonkorrak izango, bere hasieratik merkatuaren urduritasuna nabaria izan da eta inbertsoreek ez dira guztiz fidatzen Wall Street-en beherakadaren ondoren. Horrek guztia gaurko hegazkortasunean eragina izan du. Azkenaldi honetan, baloreen bilakaera ezegonkorra izaten ari da eta horrek mesfidantza berpiztu du akziodun eta inbertsoreen artean.

Ildo berari jarraituz, Ibexak gorabehera azpimarragarriak izan ditu azken ekitaldian, irabazi eta galerekin bere balore desberdinetan. Atzoko itxieran repsol indartsuena izan zen eta gamesak selektiboaren zerrendaren goikaldean kokatu zen, %3ko igoerarekin. Aldiz, behekaldean agertzen den taldea BBVA bankua da, %1 inguru galdu duela egun batean, emaitzak aurkeztu ostean bhera egin zuen, beraz, dirudienez, emaitzak ez dira oso txalotuak izan.

Bestalde, BBVArekin batera ahulenak diren taldeak Abertis, Ferrovial, Cintra, Popular eta Banesto izan dira.

Repsol taldeko prezioek errebote prozesuan jarraitzen dute, baina azkenengo emaitzak positiboak izan dira, horregatik litekeena da hurrengo ekitaldietan gorakada  honekin mantentzea. Analisten eta adituen gomendioa posizioak desegitea da.

Kasu honetan, errebote prosezua ere ematen da, baina gora egiteko aukera handiak ditu; horregatik, ekonomilarien aburuz gomendagarriena akzioak erostea izango litzateke, hurrengo ekitaldietan goranzko joera indarra hartuko duelako.

Prezioek goranzko egitura mantendu dute, baina atzoko ekitaldia ez zen batere positiboa izan bankuarentzat, bere emaitzak publikatu ondoren akzioek behera egin zuten eta gaurko irekieran ere nabari egin da, %2,08 puntu galdu baititu egun batetik bestera.